Türkiye’deki resmi uzmanlık ve yan dal yapısı - branş ve alt braşlar, doktor - diş hekimi , tıp ve diş doktoru
Önce temel çerçeve: Türkiye'de resmi uzmanlık yapısı mevzuatta tıp ana dalları (EK-1), diş hekimliği uzmanlık dalları (EK-2) ve tıpta yan dallar / bağlı ana dallar (EK-3) olarak ayrılıyor. TUK'nin güncel müfredat sayfası da güncel dal başlıklarını birlikte listeliyor. Bu yüzden aşağıdaki ayrım, mevzuat mantığı + güncel TUK müfredat başlıkları esas alınarak hazırlanmıştır.
1) Tıp Ana Branşları
Aşağıdakiler pratikte ana uzmanlık dalları olarak düşünülür. TUK'nin güncel müfredat sayfasında bunların başlıkları yer alır.
- Acil Tıp
- Adli Tıp
- Aile Hekimliği
- Anatomi
- Anesteziyoloji ve Reanimasyon
- Beyin ve Sinir Cerrahisi
- Çevre Sağlığı
- Çocuk Cerrahisi
- Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
- Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
- Deri ve Zührevi Hastalıkları
- Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji
- Epidemiyoloji
- Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
- Fizyoloji
- Genel Cerrahi
- Göğüs Cerrahisi
- Göğüs Hastalıkları
- Göz Hastalıkları
- Halk Sağlığı
- Hava ve Uzay Hekimliği
- Histoloji ve Embriyoloji
- İç Hastalıkları
- Kadın Hastalıkları ve Doğum
- Kalp ve Damar Cerrahisi
- Kardiyoloji
- Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
- Nöroloji
- Nükleer Tıp
- Ortopedi ve Travmatoloji
- Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi
- Radyasyon Onkolojisi
- Radyoloji
- Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
- Spor Hekimliği
- Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp
- Tıbbi Biyokimya
- Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji
- Tıbbi Farmakoloji
- Tıbbi Genetik
- Tıbbi Mikrobiyoloji
- Tıbbi Patoloji
- Üroloji
Not: TUK sayfasında ayrıca bazı daha özel başlıklar da görünüyor: Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi, Askeri Psikiyatri, Askeri Sağlık Hizmetleri, Harp Cerrahisi, İş ve Meslek Hastalıkları, Temel İmmünoloji gibi. Bunlar da resmi müfredat başlıkları arasında yer alır.
2) Tıpta Alt Branşlar / Yan Dallar
Aşağıdakiler pratikte yan dal / alt uzmanlık olarak bilinen alanlardır. Mevzuatta bunların "tıpta yan dal uzmanlık dalları, bağlı ana dalları ve eğitim süreleri" şeklinde EK-3'te düzenlendiği belirtilir. TUK güncel müfredat sayfasında da bu başlıklar yer alır.
- Algoloji
- Cerrahi Onkoloji
- Çocuk Acil
- Çocuk Endokrinolojisi
- Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları
- Çocuk Gastroenterolojisi
- Çocuk Genetik Hastalıkları
- Çocuk Göğüs Hastalıkları
- Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi
- Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları
- Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi
- Çocuk Kardiyolojisi
- Çocuk Metabolizma Hastalıkları
- Çocuk Nefrolojisi
- Çocuk Nörolojisi
- Çocuk Radyolojisi
- Çocuk Romatolojisi
- Çocuk Ürolojisi
- Çocuk Yoğun Bakımı
- El Cerrahisi
- Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları
- Gastroenteroloji
- Gastroenteroloji Cerrahisi
- Gelişimsel Pediatri
- Geriatri
- Hematoloji
- İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları
- Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi
- Klinik Nörofizyoloji
- Nefroloji
- Neonatoloji
- Perinatoloji
- Romatoloji
- Sitopatoloji
- Tıbbi Mikoloji
- Tıbbi Onkoloji
- Tıbbi Parazitoloji
- Tıbbi Viroloji
- Yoğun Bakım
3) En Sık Görülen Ana Dal → Yan Dal Eşleşmeleri
Bu bölüm, pratik okuma kolaylığı için hazırlanmış özet bir eşleştirmedir. Resmî ve bağlayıcı kaynak olarak EK-3 / YDUS kılavuzu esas alınmalıdır.
- İç Hastalıkları → Gastroenteroloji, Endokrinoloji ve Metabolizma, Nefroloji, Hematoloji, Romatoloji, Geriatri, Tıbbi Onkoloji, İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları, Yoğun Bakım
- Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları → Çocuk Acil, Çocuk Endokrinolojisi, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları, Çocuk Gastroenterolojisi, Çocuk Genetik Hastalıkları, Çocuk Göğüs Hastalıkları, Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi, Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları, Çocuk Kardiyolojisi, Çocuk Metabolizma Hastalıkları, Çocuk Nefrolojisi, Çocuk Nörolojisi, Çocuk Radyolojisi, Çocuk Romatolojisi, Gelişimsel Pediatri, Neonatoloji, Çocuk Yoğun Bakımı
- Genel Cerrahi → Cerrahi Onkoloji, Gastroenteroloji Cerrahisi, El Cerrahisi, Yoğun Bakım
- Kadın Hastalıkları ve Doğum → Perinatoloji, Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi
- Radyoloji → Çocuk Radyolojisi
- Tıbbi Patoloji → Sitopatoloji
- Nöroloji → Klinik Nörofizyoloji, Algoloji, Yoğun Bakım
- Anesteziyoloji ve Reanimasyon → Algoloji, Yoğun Bakım
- Ortopedi ve Travmatoloji / Plastik Cerrahi / Genel Cerrahi → El Cerrahisi
- Kalp ve Damar Cerrahisi → Çocuk Kalp ve Damar Cerrahisi
- Acil Tıp / Göğüs Hastalıkları / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji gibi bazı ana dallardan da Yoğun Bakım için başvuru olabiliyor; güncel sınav dönemi kılavuzu burada belirleyicidir.
4) Diş Hekimliği Branşları
Diş hekimliğinde yapı ayrı düzenlenir: mevzuatta diş hekimliğinde uzmanlık dalları ayrı çizelgede geçer; tıptaki gibi ayrı bir "yan dal" listesi aynı biçimde kullanılmaz. ÖSYM de bunu DUS = Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı olarak ayrı sınav ailesinde gösterir. TUK'nin güncel müfredat sayfasında yer alan diş hekimliği uzmanlık alanları şunlardır:
- Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi
- Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi
- Çocuk Diş Hekimliği
- Endodonti
- Ortodonti
- Periodontoloji
- Protetik Diş Tedavisi
- Restoratif Diş Tedavisi
5) Önemli Karışan Nokta
Şu ikisini karıştırmamak lazım:
Ağız, Yüz ve Çene Cerrahisi TUK sayfasında tıp tarafında görünen bir başlıktır; Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi ise diş hekimliği uzmanlık alanıdır. İsimler benzer ama aynı şey değildir.